Wyjeżdżając na dłużej za granicę zdarza nam się zostawić jeszcze niedokończone sprawy, interesy w kraju. Czasami przebywając za granicą chcielibyśmy np. sprzedać czy kupić samochód w kraju, a w tym celu upoważnić kogoś do podjęcia określonej sumy z konta. Aby móc dokonać takich czynności na odległość powstawała instytucja pełnomocnictwa. Dzięki niej nie musimy wszystkiego załatwiać osobiście, a możemy udzielić pełnomocnictwa komuś, aby zrobił to w naszym imieniu.

Czym jest pełnomocnictwo i jego rodzaje

Pełnomocnictwo jest rodzajem przedstawicielstwa. Z przedstawicielstwem mamy do czynienia wtedy, kiedy jedna osoba (przedstawiciel) dokonuje w imieniu drugiej osoby (reprezentowanego) określonej czynności prawnej. Działa przy tym w granicach upoważnienia do działania w imieniu reprezentowanego (umocowania), z bezpośrednimi skutkami dla niego. Pełnomocnictwo to nic innego jak jednostronne oświadczenie osoby (mocodawcy), na mocy którego inna osoba (pełnomocnik) staje się upoważniona do działania w jego imieniu.

Jednymi słowy jest to nasze pozwolenie, aby inna osoba (pełnomocnik) nas reprezentowała. To tak jak byśmy sami załatwiali określoną sprawę, dokonywali sprzedaży, składali obietnicę. Przykład: jeśli Kowalski udzieli Borkowskiej pełnomocnictwa do sprzedania jego samochodu, to Borkowska będzie mogła skutecznie zbyć ten samochód w imieniu Kowalskiego, podpisując się na umowie jako Borkowska, działająca w imieniu Kowalskiego. Najprościej rzecz ujmując istnieją pełnomocnictwa ogólne, rodzajowe i szczególne.

Ogólne pełnomocnictwo pozwala pełnomocnikowi dokonywać wszystkich czynności w zakresie tzw. zwykłego zarządu. Zwykły zarząd odnosi się do czynności polegających na zwykłej, codziennej eksploatacji rzeczy (i przedsiębiorstwa), na dokonywaniu czynności niezbędnych do utrzymania działalności w określonej sferze stosunków prawnych, na zaciąganiu zobowiązań w związku z tą działalnością, zawieraniu umów, np. dzierżawy, najmu, płaceniu podatków, sprzedaży zbiorów uzyskanych w gospodarstwie rolnym itd. Takie pełnomocnictwo, aby było ważne, musi być bezwzględnie zawarte na piśmie.

Można ustanowić też pełnomocnictwo rodzajowe, dzięki któremu pełnomocnik będzie mógł dokonywać w imieniu mocodawcy czynności prawnych określonego rodzaju (np. sprzedawanie nieruchomości, zawieranie umów o pracę w imieniu przedsiębiorstwa, itp.). Jest ono węższe od ogólnego. Można ustanowić też pełnomocnictwo szczególne - do dokonania w imieniu mocodawcy określonej czynności prawnej (np. do sprzedaży określonego mieszkania). Pełnomocnictwa można udzielić jednej osobie lub kilku. Każda z takich osób może działać samodzielnie lub łącznie. Jeśli chcemy, żeby pełnomocnicy działali łącznie, należy to zastrzec wyraźnie w pełnomocnictwie.

Jak ustanowić pełnomocnika?

Pełnomocnika ustanawia się poprzez udzielenie pełnomocnictwa, czyli pozwolenie komuś aby działał w naszym imieniu. Pomimo, że obowiązek udzielenia pełnomocnictwa na piśmie jest zastrzeżony tylko do pełnomocnictwa ogólnego, dla własnego dobra każde pełnomocnictwo najlepiej sporządzić w formie pisemnej.

Niektóre czynności jak np. sprzedaż czy kupno nieruchomości wymagają szczególnej formy, w tym przypadku aktu notarialnego. Wtedy pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie, czyli w formie aktu notarialnego. Pełnomocnikiem może być każda dorosła osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Można w pełnomocnictwie zawrzeć klauzulę, namocy której będzie możliwe udzielnie dalszych pełnomocników dla mocodawcy.

Pamiętajmy, aby pełnomocnictwo było napisane w jasny sposób, nie wzbudzający wątpliwości u osób, którym się je okazuje. Najlepiej określić do jakich czynności pełnomocnik jest upoważniony, np. wszelkich w sprawie dzierżawy działki X, wobec kogo np. wobec każdego, wobec organów administracji. Rozsądnie przygotowane pełnomocnictwo ułatwi załatwianie spraw pełnomocnikowi i da pewność mocodawcy.

Obowiązki pełnomocnika

Pełnomocnik nie musi za swoje działanie dostawać wynagrodzenia. Można z nim dodatkowo zawrzeć umowę zlecenia i na tej podstawie płacić wynagrodzenie. Pełnomocnik nie ma także obowiązku działania, ma jedynie możliwość podjęcia określonych czynności w imieniu mocodawcy. Jeżeli Kowalski udzielił pełnomocnictwa Borkowskiej do sprzedaży swojego samochodu, to Borkowska może go sprzedać, ale nie musi. Jeżeli w pełnomocnictwie udzielonym Borkowskiej nie było zastrzeżenia, za jaką cenę ma ona sprzedać samochód, to może ona dokonać sprzedaży za dowolną cenę.

Przekroczenie granicy umocowania

Jeśli pełnomocnik przekroczy zakres udzielonego mu pełnomocnictwa (np. miał pełnomocnictwo do zakupu samochodu marki X a kupił samochód marki Y) i zawrze w imieniu mocodawcy określoną umowę, to jest ona nieważna, chyba że mocodawca później ją potwierdzi (mocodawca stwierdzi, że zgadza się także na samochód marki Y).

Jeśli pełnomocnik dokona określonej czynności w imieniu mocodawcy po wygaśnięciu pełnomocnictwa, to czynność ta jest ważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu wiedziała lub mogła się z łatwością dowiedzieć. Dlatego mocodawca powinien zawsze zadbać o zwrot dokumentu pełnomocnictwa po jego wygaśnięciu! Powyżej wzór pełnomocnictwa ogólnego.

................, dnia ...............

Ja, (imię i nazwisko udzielającego pełnomocnictwa, nr dowodu tożsamości, adres zamieszkania) udzielam pełnomocnictwa (komu, imię i nazwisko, adres,

nr dowodu tożsamości)

do:

- reprezentowania w sprawie … przed osobami trzecimi, organami administracji, urzędami

- do określonej czynności (sprzedaży, zawarcia umowy)

- działania w imieniu...

.............................................

(Podpis)

absolwentem Uniwerstytetu Gdańskiego;

doradca prawny, asystent sędziego

Marta Borkowska

www.glospolski.eu